Geen vraag te gek
088 973 06 00

Achtergronden nieuwe cao

Ferdinand Grapperhaus spreekt in zijn column van 14 augustus over een dreigend cao-failliet, omdat het cao-stelsel ten onder dreigt te gaan aan zijn eigen tekortkomingen. Directe aanleiding voor die conclusie is de nieuwe cao Fashion, Sport & Lifestyle, die werd gesloten tussen werkgeversorganisatie INretail en de vakbonden AVV en de Unie.

Zeker de eerste is een relatieve nieuwkomer in vakbondsland. En zij hanteert een in vakbondsland hele nieuwe werkwijze. Internetpeilingen, toetsing bij ondernemingsraden en via werkgevers enquêtes laten uitzetten onder medewerkers is een aanpak waaraan andere bonden moeten wennen. Deze luisteren nadrukkelijk naar hun leden en hebben daar een eeuw lang hun systeem op ingericht. Deze leden echter vormen, zeker in de detailhandel, al lang geen realistische  afspiegeling meer van de gemiddelde medewerker in de branche die INretail vertegenwoordigt: de mode-, schoenen-, en sportretail.

INretail heeft in het cao-proces tot het laatst de deur open gehouden voor CNV en FNV. De sector is het best af met een zo breed mogelijk gedragen cao. Toch weigeren de ‘oude’ bonden – behalve De Unie, die zich liet leiden door de inhoud van de cao en niet door de aanwezigheid van AVV aan tafel –  mee te doen. We staan daardoor aan de vooravond van een hele nieuwe fase. In sectoren die qua aantallen vakbondsleden slecht georganiseerd zijn (bijvoorbeeld de detailhandel met relatief veel jonge medewerkers), zullen cao’s anders tot stand gaan komen. Anders en beter, want het AVV-model past uitstekend bij zo’n situatie en werkt in de geest van het SER-advies (medewerkers meer en breder betrekken bij de totstandkoming van cao’s) dat in 2013 ook door FNV en CNV werd ondertekend.

De vernieuwende aanpak van deze jonge vakbond gaat ook impact hebben op sterk georganiseerde sectoren. Daar gaat tijd overheen, maar het is onvermijdelijk. En dat hoeft geenszins het cao-failliet in de Hollandse polder te betekenen zoals Grapperhaus schetst. Door niet alleen bij betalende bondsleden meningen op te halen, maar veel breder de gedachten van medewerkers in de branche over arbeidsvoorwaarden te peilen, wordt een breed gedragen onderhandelingsakkoord mogelijk. Daar ligt een kans voor alle vakbonden. In de situatie van de nieuwe cao Fashion, Sport & Lifestyle deden bijna 3000! werknemers mee aan de peiling over het onderhandelaarsakkoord en een ruimer meerderheid gaf groen licht op dit akkoord. Dit aantal is vele malen meer dan de vakbonden FNV en CNV opgeteld aan leden in de sector hebben.

In Nederland zijn ‘we’ al snel geneigd te denken dat grote vakbonden altijd en overal een hoge organisatiegraad hebben.

Het tegendeel geldt voor de sector detailhandel. Evenmin klopt het mogelijke beeld dat er lichtzinnig ‘even’ een cao gesloten is. Met AVV en De Unie is een uitermate zorgvuldig onderhandelingsproces is doorlopen, waarbij voor het eerst zoveel medewerkers hun directe invloed konden laten gelden. Juist de vernieuwende aanpak eiste van alle gesprekspartners die zorgvuldigheid.

De opkomst van nieuwe vakbonden is bedreigend voor de traditionelere soortgenoten. De nieuwkomers met hun andere modellen zijn zogenaamde gamechangers. En daar lijkt door het traditioneel georganiseerde deel van de vakbonden nog geen antwoord op gevonden te zijn. Dit gegeven dreigt een splijtzwam te worden in vakbondsland. Nederland heeft baat bij een goed, modern en slagvaardig georganiseerd overlegmodel. De aanpak van AVV en De Unie is leerzaam. De traditionele vakbonden weigeren de nieuwkomers te erkennen, terwijl van hen juist heel veel te leren is. INretail heeft het veel gebracht. En niet alleen een veel lagere zondagstoeslag in de nieuwe cao (die overigens voor alle huidige medewerkers wordt gecompenseerd). Het leerde ons ook dat de traditionele vakbondswereld klem zit in haar eigen structuur en dat eigen belangen zwaarder wegen dan de maatschappelijke belangen die ons allen aangaan. Daarnaast heeft INretail ervaren dat het nieuwe vakbondsmodel een beter beeld geeft van de gemiddelde mening van de werknemer in de sector. Dankzij internetpeilingen en toetsing bij ondernemingsraden van bedrijven werd de onderhandelaars op een objectieve manier getoond wat belangrijk gevonden wordt, zoals invloed op roosterplanningen. Om dit te ontdekken, doet het er niet meer toe of werknemers lid zijn van een vakbond of niet. Zo’n model is toekomstbestendig en gaat niet failliet.

Marcel Evers
Manager Beleid bij INretail

Delen